آموزش نماز

فضل 1

 

از آنچه گذشت معلوم مى شود كه نماز شأن و منزلت بزرگي در اسـلام دارد، و ركن دوم از اركان اسلام است كه اسلام بنده صحيح و درست نمى شود مگر با اداي آن، و اينكه كسالت در آن از صفات منافقين است، و تـرك آن كفر و گمراهي و خـروج از دايره^ء اسلام مى باشد، چنانكه رسـول گرامي (ص) مى فرمايد: ((بين الرجل وبين الشرك والكفر ترك الصـلاة)). [مسلم].

بين مرد و بين شرك آوردن و كافر شدن ترك كردن نماز است.

و همچنين (ص) مى فرمايد: ((العهد الذي بيننا وبينهم الصلاة فمن تركها فقد كفر)). [ترمذي].

فرق بين ما مسلمانان و بين كافران و مشركين نماز است، پس كسيكه آنرا ترك كند كافر مى شود.

و نماز پايه و اساس اسـلام است، و آن واسطه^ء بين بنده و خداست، چنانكه رسول الله (ص) در حديث صحيح مى فرمايد: ((إنَّ أحدكم إذا صلّى  يناجي ربه)). [بخاري].

هر يك از شما وقتي نماز مى خواند با خداوند مناجات مى كند.

و آن عـلامت محبت و دوستي بنده با خـدا و قدرداني او از نعمتهايش مى باشد.

و از بزرگي شأن و منزلت نماز نزد خداوند اين است كه اولين فريضه اي است كه بر پيامبر (ص) فرض شده، و فرض شدن آن بر اين امت در آسمان در شب إسراء و معراج بوده است.

و وقتي از رسول خدا (ص) سؤال شد: بهترين اعمال كدام است؟ آن حضرت (ص) فرموند: ((الصلاة على  وقتها)). [متفق عليه].

اداي نماز در اوقات آن.

و خداوند آنرا پاكيزكي از گناهان و كارهاي ناشاپست قرار داده است، چنانكه رسـول خدا (ص) مى فرمايد: ((أرأيتم لو أنَّ نهراً بباب أحـدكم يغتسل منه كلَ يومٍ خمس مرات هل يبقى  من درنه شيء؟ قالوا: لا قال: كذلك الصلوات الخمس يمحو الله بهن الخطايا)). [متفق عليه]. ببينيد اگر جوي آبي بر درب خانه^ء يكي از شما جاري باشد و هر روز پنج بار در آن خودش را بشويد آيا از چرك وپليدي بدن او چيزي باقي مى ماند؟ صحابه y گفتند: خير، آنحضرت (ص) فرمود: همچنين نمازهاي پنجگانه كه خداوند بوسيله^ء آن خطاها و گناهان را محو و نابود مى كند.

و در حـديث آمده كه آخرين وصيت رسول الله (ص) براي امت و آخرين سفارش ايشان در وقت وداع گفتن اين دنيا بسوي آخرت اين بود كه فرمودند: ((در اداى  نماز، وحقوق بردگان از خـدا بترسيد، يعني: به آنان احسان و نيكي كنيد)). [أحمد ونسائي وابن ماجه].

و خداوند در قرآن امر نماز را بسيار بزرگ شمرده و نماز و اهل نماز را شرافت بخشيده است، و در مواضع بسيار زيادي از قرآن كريم آنرا ياد فرموده، و بطور خصوصي به آن سفارش نموده است، از آن جمله ارشاد بارى تعالي چنين آمده است: )حَافِظُواْ عَلَى  الصَّلَوَاتِ والصَّلاَةِ الْوُسْطَى  وَقُومُواْ لِلّهِ قَانِتِينَ(238)(. [البقرة].

[بر(گزاردن) نمازها و(بويژه) نماز ميانه(عصر) پايبند باشيد و براي خداوند فروتنانه(به عبادت) بايستيد].

و همچنين خداوند مى فرمايـد: )وَأَقِمِ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ تَنْهَى  عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ(45)(. [العنكبوت].

[و نماز را بر پاى دار. كه نماز از(كارهاي) ناشايست و ناپسند باز مى دارد].

و باز مى فرمايد: )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ(153)(. [البقرة].

[اي مؤمنان، از بردباري و نماز مدد بجوييد، كه خدا با بردباران است].

و همچنين مى فرمايــد: )إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى  الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا(103)(. [النساء].

[كه نماز بر مؤمنان واجبي زماندار است].

و خداوند بر كسى كه نماز را ضايع و پايمال كرده ادا نمى كند، عذابي دردناك واجب نموده و مى فرمايد: )فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلاَةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا(59)(. [مريم].

[آنگاه پس از آنان ناخلفاني جانشين شدند كه نماز را ترك كردند و از خواسته ها(ي نفساني) پيروي كردند. پس(كيفر) گمراهي را خواهند يافت].

پس بر هر مسلمان واجـب است كه بر نماز محافظت و پايبندي كند، و همچنانكه خداوند آنرا فرض نموده، و در اوقات خـودش آنرا ادا كند، با نيّت اينكه اين عبادت به شكل درست، اطاعت از خدا و رسول خداست، و بداند كه در صورت تخلف به خشم و غضب دردناك و عقاب خداوندي گرفتار خواهد شد.

طهارات و پاكيزگي

 

طهارت و پاكيزگي: پاكي بـدن و لباس و جـايگاه خـواندن نماز را در بر مى گيرد، و طهارت بدن به دو چيز حاصل مى شود:

1 ـ غسل: از جنانب و حيض(عادت ماهانه) و نفاس (خـوني كه بعد از وضع حمل مى آيد) كه با ريختن آب بر تمامي جسم و موي سر با نيّت طهارت، حاصل مى گردد.

2 ـ وضوء: خداوند مى فرمايد: )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى  الصَّلاةِ فاغْسِلُواْ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى  الْمَرَافِقِ وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى  الْكَعْبَينِ(6)(. [المائدة].

[اي مؤمنان، چون به (قصد) نماز برخيزيد، روي خود و دستهايتان را تا آرنجها بشوييد وسرتان را مسح كنيد وپاهايتان را تا دو كعب^([1]) (قوزك بشوييد)].

اين آيه^ء كريمه شامل اموري است كه مرعات نمودن آن در وقت وضوء واجب است:

1 ـ شستن صورت، كه مضمضه و استنشاق نيز جزو صورت شمرده مى شوند.

يعني شستشوي دهان و بيني بوسيله داخل كردن آب در آنها.

2 ـ شستن دو دست تا آرنج.

3 ـ مسح كردن تمامي سر، كه گوشها نيز جزو آن است.

4 ـ شستن دو پا تا قوزك (شتالنگ ، بجلك).

و پاكيزگي لباس و جايگاه اداي نماز، اين است كه آنها را از نجاستها مانند إدرار و مدفوعات انسان و مانند آن پاك نمود

نمازهاي فرض بر مسلمان در هر شبانه روز پنج وقت است كه عبارتند از: نماز صبح كه آنرا نماز فجر يا بامداد گويند، و نماز ظهر، و نماز عصر، و نماز مغرب، و نماز عشاء و يا خفتن.

1 ـ نماز صبـح: دو ركعت است و وقت آن از طلوع فجر صادق يعني فجر دوم ـ و آن روشني است كه در آخر شب از جهت مشرق مى آيد ـ تا طلوع آفتاب.

2 ـ نماز ظهر: چهار ركعت است و وقت آن از اول زوال (مايل شدن) آفتاب از وسط آسمان شروع مى شود و تا هنگامي كه سـايه^ء هـر چـيز عـلاوه از سـايـه^ء اصلي آفتـاب يك بـرابـر آن شود ادامه دارد^([2]) .

3 ـ نماز عصر: چهار ركعت است و وقت آن بعد از انتهاي وقت نماز ظهر شروع مى شود تا اينكه سايه^ء هر چيز دو برابر آن شود (و وقت ضرورت) تا قبل از غروب آفتـاب كه رنگ آن زرد شود ادامه دارد.

4 ـ نماز مغرب: سه ركعت است و وقت آن از غروب آفتاب شروع شده وتا ناپديد شدن شفق سرخ ادامه دارد.

5 ـ نماز عشـاء چهار ركعت است و وقت آن بعد از انتهاي وقت مغرب تا يك سـوم شب و يا نيمه أول شب ادامه پيدا مى كند.

بعـد از اتمام طهارت و پاكيزگي بـدن و محل نماز با صفتي كه ذكر كرديم انجام گرفت، و مسلمان از دخول وقت نماز مطمئن شد بطرف قبله كه خـانه^ء خـدا در مكـه است ايستاده و براي هر نمازي كه مى خواست بخواند اعم از فريضه و سنت و نافله در قلب خودش نيّت مى كند^([3]) و سپس اعمال ذيل را انجام مى دهد:

1 ـ در حاليكه به سجده گاه خودش مى نگرد تكبير تحريمه ((الله أكبر)) مى گويد.

2 ـ در هنگام گفتن تكبيرة تحريمه هر دو دست خود را در تا برابر دو شانه و يا مقابل گوشها بالا مى برد.

3 ـ و سنت است كه بعد از تكبير تحريمه دعاي استفتاح نماز بخواند^([4]) و بگويد: ((سبحانك اللهم وبحمدك وتبارك اسمك وتعالى  جدك ولا إله غيرك)).

بار إلها! ما تو را منزه مى دانيم، و تو را حمد و سپاس مى گوئيم، و نام تو را برتر مى دانيم و هيچ معبـود بر حقي غير از تو وجود ندارد.

و اگر بخواهد بجاي دعاي گذشته اين دعاء را مى خوانـــد: ((اللهم باعد بيني وبين خطاياي كما باعدت بين المشرق والمغرب، اللهم نقني من خطاياي كما ينقّى  الثوب الأبيض من الدنس، اللهم اغسلني من خطاياي بالماء والثلج والبرد)).

بار إلها! همچنانكه بين مشرق و مغرب فاصله ايجاد كردي، بين من و گناهانم فاصله ايجاد كن . پروردگارا! همچنانكه لباس سفيد از چرك پاك مى شود مرا از گناهانم پاك گردان . خداوندا! مرا از گناهانم با آب و يخ (برف) و تگرگ شستشو ده.

4 ـ سپس مى گويد: (أعوذ بالله من الشيطان الرجيم، بسم الله الرحمن الرحيم).

پناه ميبرم به خدا از شر شيطان ملعون و نفرين شده، بنام خداوند بخشاينده^ء مهربان .

سپس سـوره^ء فاتحه را قراءت مى كند: )الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ(2)الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ(3)مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ(4)إِيَّاكَ نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ(5)اهدِنَا الصِّرَاطَ المُستَقِيمَ(6)صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ(7)( و بعد از آن مى گويد: ((آمين)).

[ستايش خداي راست، پروردگار جهانيان& بخشاينده مهربان& خداوند روزِ جزا& تنها تو را بندگي مى كنيم، و تنها از تو ياري مى جوييم& ما را به راهِ راست ره نما& راه كسانى كه به آنان انعام كرده اي(راه پيغمبران و صدّيقان و شهيدان و صالحان)، نه آنان كه مورد خشم قرارگرفته اند(يهود)، و نه راه گمراهان(نصاري)].

((آمـين)) دعاي ما را بپذير، و ما را به راه راست پايدار گردان.

5 ـ سپس سوره اي از سوره هاي قرآن كه آنرا حفظ دارد قراءت مى كند مانند: )قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ(1)اللَّهُ الصَّمَدُ(2)لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ(3)وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ(4)(.

[بگو: خداوند است كه يگانه است & خداوند بى نياز است& نه(فرزند) زاده، و نه زاده شده است& و هيچ كس همتاي او(نبوده) و نيست].

يا سوره^ء: )إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ(1)وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا(2)فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا(3)(.

[چون نصرتِ الهي و فتح فرا رسد& و مردم را ببيني كه گروه گروه در دينِ خدا درمى آيند& پس پروردگارت را با ستايش(او) به پاكي ياد كن و از او آمرزش بخواه. بى گمان او توبه پذير است].

6 ـ بعد از آن به ركـوع رفته مى گويد: ((الله أكبر)) و دو دست خود را بر زانوي خود مى گذارد و مى گويد: ((سبحان ربي العظيم)) (پاك است پروردگار بزرگ من).

و سنت است كه سه بار يا بيشتر آنرا تكرار كند.

7 ـ سپس سر را از ركوع بلند كرده مى گويد: ((سمع الله لمن حمده)) (خدا مى شنود ـ و مى پذيرد ـ ستايش كسيكه او را ستايش نمايد)، خواه إمام باشد و يا منفرد (تنهاگذار).

و بعد از راست شدن و آرام گرفتن از ركوع مى گويد: ((ربنا ولك الحمد حمداً كثيراً طيباً مباركاً فيه مل^ء السموات ومل^ء الأرض ومل^ء ما بينهما ومل^ء ما شئت من شيء بعد)).

(اي پروردگار ما! ستايش حقيقي ويژه^ء تو است، بيشترين و بهترين و مباركترين حمد و سپاسي كه آسمانها و زمين، و آنچه بين آن دو است، و آنچه تو خواهي پر شود از آن).

اما اگر مقتدي باشـد در اين هنـگام مى گويد: ((ربنا ولك الحمد ...)) تا آخر اين دعاء.

8 ـ سپس سـجـده كرده مى گويـد: ((الله أكبر)) و بر اعضاي هفتـگانه خود سـجده مى كند كه عبارتنـد از:

پيشاني با بيني، و كف هر دو دست، و هر دو زانو، و سر انگشتان دو پا، و مى گويد: ((سبحان ربي الأعلى ))، پاك است پروردگار بزرگ من.

سه بار و يا بيشتر آنرا تكرار مى كند، علاوه بر آن هر چه دوست داشت مى تواند دعا كند.

9 ـ سپس در حاليكه سر خود را از سجـده بلند مى كند مى گويـد: ((الله أكبر)) آنگاه بر پاي چپ خود مى نشيند و پاي راستش را نصب مى كند و دستهايش را روي ران و زانويش مى گذارد و مى گويـد: ((رب اغفر لي وارحمني وعافني وارزقني واهدني واجبرني)).

اي پروردگار من! از گناه و تقصيراتم درگذر، و بـه من رحم كن، و مرا عافيت ده، و مرا روزي عطا كن، و مرا هدايت فرما، ((واجبرني)): آنچه بر انسان مى گذرد از نقص در بـدن، مانند مريضي و امثال آن، و در دين، مانند كوتاهي كردن در اوامر و دستورات، و افراط (زياده روي) در محظورات كه آنرا جبران فرمايد.

10 ـ سپس در حالى كه ((الله أكبر)) مى گويد سجـده^ء دوم را بجا مى آورد، آنچه در سجده^ء أول انجام داده در سجده^ء دوم نيز تكرارش مى كند.

11 ـ سپس ((الله أكبر)) گويان براي ركعت دوم بلند مى شود، بدين ترتيب ركعت أول تمام مى شود.

12 ـ سپس سوره^ء فاتحه و يك سوره (يا چند آيه^ء ديگر) از قـرآن مى خواند و به ركوع مى رود، از ركـوع بلند مى شود سپس عيناً مانند أول دو سجده مى كند.

13 ـ بعد از بلند شدن از سجـده^ء دوم همچنانكه بين دو سجــده نشسته بـود مى نشيند و آنگاه ((التحيات)) را به اين ترتيب مى خواند: ((التحيات لله والصلوات والطيبات السـلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته السلام علينا وعلى  عباد الله الصالحين، أشهد أن لا إله إلاَّ الله، وأشهد أنَّ محمداً عبده ورسوله)).

يعني (تمام تعظيم ها و نمازها و ساير پاكيها فقط از آن خداست، سلام و رحمت و بركات خدا بر تو باد اي پيامبر، و سلام بر ما باد و بر بندگان نيكوكار خدا، گواهي مى دهم كه جز خداي بر حـق معبودي نيست، و گواهي مى دهم كه محمد رسول و فرستاده اوست).

سپس اگر نماز دو ركعتي بود مانند نماز صبـح و جمعه و هر دو عيد، همچنان به نشستن خود ادامه مى دهد و نمازش را با خواندن اين درود كامل مى كند: ((اللهم صلِ على  محمدٍ وعلى  آل محمد كما صليتَ على  إبراهيم وعلى  آل إبراهيم إنَّك حميدٌ مجيد، وبارك على  محمدٍ وعلى  آل محمد كما باركتَ على  إبراهيـم وعلى  آل إبراهيم إنَّك حميدٌ مجيد)).

(بار إلها! درود و رحمت نازل فرما بر محمد و آل محمد، چنانكه بر إبراهيم و آل إبراهيـم رحمت فرستادي، تو ستايش شده و بزرگوار هستي). (پروردگارا! بركت نازل فرما بر محمد و آل محمد، چنانكه بر إبراهيم و آل إبراهيـم بركت نازل فرمودي، تو ستايش شده و بزرگواري). و از چهار چيز به خداوند پناه مى برد: ((اللهم إني أعوذ بك من عذاب جهنم، ومن عذاب القبر، ومن فتنة المحيا والممات، ومن فتنة المسيح الدجال)).

(خداوندا! من به تو پناه مى برم از عـذاب دوزخ، و عـذاب قبر، وفتنه^ء زندگي و برزخ، و فتنه^ء مسيح دجال). سپس آنچه از خير دنيا و آخرت بخواهد دعا مى كند، چه اينكه در نماز فرض، و چه در نماز سنت و نفل باشد.

آنگاه بسوي راست سلام مى دهد: ((السلام عليكم ورحمة الله))، همچنان بسـوي چپ: ((السـلام عليكم ورحمة الله)).

و اگر نماز سـه ركعت باشد مانند نماز مغرب، و يا چهار ركعت باشد مانند نمازهاي ظهر و عصر و عشاء بعد از التحيات ((الله أكبر)) گويان بلند مى شود و فقط سوره^ء الفاتحه را تلاوت مى كند.

سپس مانند دو ركعت أول ركوع و سجود مى كند، در ركعت چهارم نيز به همان ترتيب، بجز اينكه در وقت نشستن بطور متورك مى نشيند، يعني: پاي چپ خـود را زير پاي راست گذاشته و مقعد خود را بر زمين مى گذارد و پاي راست خود را نصب مى كند.

آنگاه بعد از ركعت سوم در نماز مغرب، و بعد از ركعت چهارم در نمازهاي ظهر و عصر و عشـاء تشهد أخير را مى خواند، و بر پيامبر (ص) درود مى فرستد، و اگر خواست دعا مى كند. سپس به دو طرفش مثل أول سلام مى دهد، بدين ترتيب تا اينجا نمازش تمام شده است.

دين اسلام اجتماع را دوست دارد و به اجتماع و هماهنگي دعوت مى كند و تفرقه را ناپسند مى شمارد و از آن تنفر و دوري مى جويد.

و هيچ فرصتي از فرصتهاي آشنائي متقابل و أُنس گرفتن و دوستي و اجتماع و هماهنگي بين مسليمن ديده نشده مگر اينكه آنان را به آن دعوت نموده و امر كرده است.

و روز جمعه، روز عيدي براي مسلمانان است كه در آن به ذكر و سپاس خـدا مشغول مى شوند، و در خانه هاي خدا اجتماع كرده از دنيا و گرفتاريهاي آن خود را دور مى نمايند تا فريضه اي از فرائض خدا را انجام دهند، و به توجيهات و سفارشات خطباء و ارشاد علماء در خطبه هاي جمعه كه بمثابه^ء درسي از دروس هفته مى باشد و امامان و خطباي جمعه مشاكل هفتگي جامعه را معالجه مى كنند گوش فرا دهند.

خداوند مى فرمايد: )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِي لِلصَّلاَةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى  ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ(9)فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلاَةُ فَانتَشِرُوا فِي الأرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ(10)(. [الجمعة].

[اي مؤمنان، چون در روز جمعه براي نماز ندا داده شد، به (عبادت و) يادِ خدا بشتابيد و خريد و فروش را رها كنيد. اگر بدانيد اين برايتان بهتر است& آنگاه چون نمازگزارده شود، در زمين پراكنده شويد و از فضل خدا بجوييد و خداوند را بسيار ياد كنيد تا شما رستگار شويد].

و نماز جمعه بر هر مرد مسلمان و بالغ و آزاد و مقيم واجب است.

رسـول خدا (ص) بر آن مواظبت كرده و كسانيكه آنرا ترك مى كنند شديداً تهديد كرده است. چنانكه مى فرمايد: ((لينتهين أقوام عن ودعهم الجمعات أو ليختمن الله على  قلوبهم ثم ليكونن من الغافلين)). [مسلم].

بخدا قسم كه مردمي از ترك نماز جمعه باز مى آيند، يا اينكه خداوند بر قلبهاي آنها مهر ميزند و آنگاه آنان از غافلان و فراموش شدگان خواهند شد. و همچنين آن حضرت (ص) مى فرمايد: ((من ترك ثلاث جمع تهاوناً طبع الله على  قلبه)). [أحمد ودارمي وأبو داود وترمذي ونسائي وحاكم].

كسيكه سه نماز جمعه را از روي تهاون و كسالت ترك كند خداوند بر قلب او مُهر مى زند.

نماز جمعه بجز در مساجد صحيح نيست، آنجايي كه مسلمانان در آن جمع مى شوند و إمام بر آنها خطبه مى خواند و آنان را نصيحت و إرشاد مى نمايد، اينرا هم بايد توجه داشت كه سخن گفتن در اثناي خواندن خطبه حـرام است، حتي اگر به رفيقت بگوئي ساكت شو، لغو و بيهوده گفته اي.

و نماز جمعه دو ركعت است و مسلمان اقتداء به إمام خود با جماعت آنرا انجام مى دهد

 

نماز با جماعت بيست و هفت درجه ((27)) از نماز تنهائي فضليت بيشتري دارد. اين حديث از ابن عمر رضي الله عنهما از پيامبر (ص) روايت شده چنانكه در صحيح بخاري آمده است.

و در حديث ديگري آمده كه رسول خدا (ص) فرمودند: ((لقد هممت أن آمر بالصلاة فتقام ثم أخالف إلى  قوم في منازلهم لا يشهدون الصلاة في جماعة فأحرقها عليهم)). [متفق عليه].

همانا تصميم گرفتم كه دستور دهم إقامه نماز گفته شود و شروع به خواندن نماز كنند، سپس بطرف مردمي بروم كه در خـانه هايشان هستند و به جماعت حاضر نمى شوند پس خانه هايشان را بر آنان آتش زنم.

اگر تخلف آنها از نماز جماعت معصيت بـزرگي نبود رسول الله (ص) آنها را به سوختن خانه هايشان تهديد نمى كرد.

خـداوند مى فرمايد: )وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ وَارْكَعُواْ مَعَ الرَّاكِعِينَ(43)(. [البقرة].

[و نماز بر پاي داريد و زكات بپردازيد و با ركوع كنندگان ركوع كنيد].

نص صريح و واضحي است در وجوب مشاركت نماز گزاران در نماز جماعت

 

خداوند مى فرمايد: )يُرِيدُ اللّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُواْ الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُواْ اللّهَ عَلَى  مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ(185)(. [البقرة].

[خداوند در حق شما آساني مى خواهد، و در حق شما دشواري نمى خواهد، و تا شمارِ(روزه) را كامل كنيد، و خداوند را به پاس آنكه هدايتتان كرد، بزرگ بداريد. و باشد كه سپاس بگزاريد].

بلي اسلام چنين است، هيچگاه كار دشواري بر عهده^ء كسي نمى گذارد، مگر بأندازه^ء استطاعت و توانائي آن، و أوامري كه بداند در خور استطاعت آنان نيست واجب نمى كند. از آنجائي كه در سفر احتمال مشقت و سختي وجود داشت خداوند به دو چيز اجازه داده است:

1 ـ قصر نماز: كه بنابر اين آساني نماز چـهار ركعتي به دو ركعت تخفيف مى يابد، پس اگر شما در سفر بودي بايد نماز ظهر و عصر و عشاء را به جاي چهار ركعت دو ركعت بخواني، ولي نماز مغرب و صبح به حالت خود باقي مى مانند و در آنان قصر و تخفيفي نيست. قصر نماز اجازه و هديه اي است از طرف خـداونـد به بندگان متقي و پرهيزگارش، و خـداوند دوست دارد كه بنده همچنانكه فرائض او را انجام مى دهد به موارد رخصت و تخفيف او نيز عمل نمايد.

و هيچ فرقي در نوع وسيله^ء سفر نيست، چه سفر با ماشين و هواپيما و كشتي و قطار باشد، و يا با اسب و شتر و قاطر و چهار پايان، و يا با پاي پياده باشد، همه^ء اينها اسم سفر بر آن اطـلاق مى شود و در هر صورت نماز قصر خوانده مى شود.

2 ـ جمع بين دو نماز: براي مسافـر جـايز است^([5]) كه بين دو نماز در يك وقت جمع كند، نمازهاي ظهر و عصر را با هم، و نمازهاي مغرب و عشـاء را با هم جمع مى كند. يعني هر دو نماز در يك وقت ادا مى شود، أما هر نماز جدا از ديگري خوانده مى شود، أول نماز ظهر و سپس فوراً نماز عصر را مى خواند . يا أول نماز مغرب و بعد از آن نماز عشاء را ادا مى كند. البته بايد بخاطر داشت كه جمع بين نمازها صرفاً به نماز ظهر با عصر، و نماز مغرب با عشاء اختصاص دارد، بنابر اين جمع كردن بين نماز صبح و نماز ظهر، و يا بين نماز عصر و نماز مغرب جايز نيست

 

سنت است كه بعد از نماز سـه بار استغفر الله بگويـد، و علاوه بر آن مى گويد: ((اللهم أنت السلام ومنك السلام تباركت يا ذا الجلال والإكرام، لا إله إلاَّ الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو على  كل شيء قديـر، اللهم لا مانع لما أعطيت، ولا معطي لما منعت، ولا ينفع ذا الجد منك الجد)). آنگاه(33) سبحان الله و(33) الحمد لله و(33) الله أكبر مى گويد كه مجموعاً(99) بار مى شود، و براي تكميل عدد(100) مى گويد: ((لا إله إلاَّ الله وحـده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهـو علي كل شيء قديـر)). سپس آيـة الكرسي: )الله لا إله إلاَّ هو الحي القيوم لا تأخذه سنة ولا نوم….(. [البقرة 185]. و)قل هو الله أحـد(. [اخلاص]. و)قل أعوذ برب الفلق(. [الفلق]. و )قل أعـوذ برب الناس(. [الناس] .را مى خواند. و مستحب است كه سه سـوره^ء گذشته را بعد از نمازهاي صبـح و مغرب سـه بار تكرار كنـد. و همچنين: ((لا إله إلاَّ الله وحـده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهـو علي كل شيء قدير))(10) مرتبه بگويد.

البته تمام اين أذكار و أوراد سنت بوده واجب نيست.

 

براي هر مسلمان مستحب است كه بر ((12)) ركعت نماز سنت مواظبت كند بشرطيكه مقيم باشد. كه عبارتند از: چهار ركعت قبل از نماز ظهر و دو ركعت بعـد از آن، و دو ركعت بعد از نماز معـرب، و دو ركعت بعـد از نماز عشاء، و دو ركعت قبل از نماز صبـح. أما در وقت سفـر پيامبر (ص) سنتهاي ظهر و مغرب و عشاء و ترك مى كردند، و بر سنت صبـح و نماز وتر^([6]) محافظت مى كردند. و بر ما است كه كردار رسول الله (ص) را أسوه و قدوه^ء حسنه^ء خود بدانيم خـداوند مى فرمايد: )لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ(21)(. [الأحزاب].

[به راستي براي شما، در رسول خدا سرمشقي نيكوست].

و گفتار رسول الله (ص) كه فرمودند: ((صلوا كما رأيتموني أصلي)). [بـخاري].

نماز بخوانيد همچنانكه مرا ديديد نماز مى خوانم.

والله ولي التوفيق